Öne Çıkanlar Yapılacak İbadetler 13 Mart 2016 YGS Soru ve Cevapları Okunacak Dualar A101 ! 8 Aralık 2016 Perşembe erkekte tesettür sınırı

Menisküs Diz Eklemindeki Yırtık Belirtileri ve Tedavisi

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM


Menisküsler diz ekleminde yer alan C şeklinde kıkırdak benzeri yapılardır.

Diz eklemini oluşturan iki ana kemik olan femur ve tibia arasında yer alırlar.

Biri iç diğeri dış olmak üzere her dizde ikişer tane  menisküs bulunur.

İç  ve dış menisküsün şematik ve artroskopik görüntüleri, i

ç menisküste yırtık izlenmekte

İç ve dış menisküsün şematik ve artroskopik görüntüleri, iç menisküste yırtık izlenmekte

Menisküsler ne işe yarar?

Kırk yıl öncesine kadar menisküslerin işe yaramaz artıklar olduğu düşünülürdü.

Bu nedenle dizi ağrıyan her hastada menisküs yırtığı akla gelir ve

ameliyat sırasında menisküsler sağlam bile olsa, nasıl olsa ileride yırtılacak

diye tamamen çıkartılırdı. Ancak son yıllarda menisküslerin dizlerin normal  

işlevi için çok önemli görevleri olduğu anlaşıldı. İki kemik arasında yerleşen

menisküsler bir conta gibi görev yaparak eklem kıkırdağını anormal

yüklenmelerden korurlar. Dize gelen yüklerin taşınması ve aktarılmasında

çok önemlidirler. Ayrıca eklem yüzlerinin uyumluluğunu artırırlar ve

eklem sıvısının eklem içi dolaşımına katkıda bulunurlar. Menisküsler

olmadığında diz eklemine gelen yükler doğrudan eklem kıkırdağına binerek

erken aşınmaya yani osteoartrite yol açarlar. Bu bilgilerin ışığında,

günümüzde menisküsleri korumak ortopedistlerin birinci önceliği haline gelmiştir.

Menisküs yırtıkları nasıl oluşur?

Futbol sırasında sabit ayak üzerinde dönme hareketi sırasında menisküs yırtığı oluşabilir

Gençlerde ve ileri yaştaki bireylerde menisküs yırtıklarının oluş şekli farklıdır.

Gençlerde, menisküsün yırtılması için çık ciddi bir travma gerekir.

Bu genellikle sabit ayak üzerinde dönme hareketi sırasında oluşur.

Futbol, basketbol, kayak gibi sporlarda oluşan yırtıklar buna örnektir.

Yıllar geçtikçe menisküsler sağlamlık ve esnekliklerini kaybederek

 “dejenere” olurlar. Dejenere menisküslerin çok daha kolay yırtılabilirler.

 İleri yaştaki bireylerde basit bir çömelme veya halıya takılma ile

menisküs yırtıkları oluşabilir.

Dış menisküs, iç menisküse göre daha hareketlidir, bu nedenle

iç menisküs yırtıkları daha sık görülür. Nadir de olsa,

menisküslerde doğuştan şekil bozuklukları olabilir.

Bu tip menisküsler yırtılmaya daha müsaittir ve çocuk yaşlarda bile belirti verebilir.

Menisküs yırtıklarının belirtileri nelerdir?

Menisküs yırtıkları oluşurken hastalar genellikle ani bir ağrı batma

ya da yırtılma hissederler. Yırtılan menisküsün hangisi olduğuna

bağlı olarak ağrı dizin iç ya da dış kısmında daha belirgindir.

Birkaç saat içinde dizin içinde sıvı veya kan toplanmasına bağlı  olarak

diz ekleminde şişlik ortaya çıkar. Genellikle yaralanan dizin üzerine

basmak mümkündür ancak topallama vardır ve sporcular genellikle

sporu bırakmak zorunda kalırlar. Yaralanma şiddetli ise

menisküs yırtıklarına diz ekleminin çapraz ya da yan bağlarının kopmaları da eşlik edebilir.

Bu durumda dizde emniyetsizlik ve boşluk  hissi gibi belirtiler de ortaya çıkabilir.

Bazen yırtılan menisküs parçası, diz eklemini oluşturan kemiklerin arasında

sıkışarak diz hareketini engeller. Kilitli diz olarak bilinen bu durumda

erken dönemde cerrahi tedavi yapılması gerekir.

Zaman geçtikçe dizdeki yaygın ağrı azalarak ilgili menisküsün üzerinde

noktasal hale gelir.  Ağrı özellikle ani dönüşlerde ve çömelme sırasında ortaya çıkar.

Yırtık menisküs parçaları eklem yüzleri arasına girerek dizde takılma ve

kilitlenme gibi belirtilere yol açabilir. Bu beraberinde daha önceden

dizde olmayan kıtırtı benzeri seslere de yol açabilir.

Menisküs yırtıklarına nasıl tanı konulur?

Doktorunuzun menisküs yırtığı tanısına ulaşması için önce olayın

oluş şeklini anlatmanızı isteyecektir. Daha sonra dizinizi muayene ederek

 menisküs yırtığı bulgularını araştırır. Bu sırada yan ve çapraz bağlarınızı

da muayene eder. İyi bir hikaye ve fizik muayene sonrasında

menisküs yırtığı tanısı büyük ölçüde ortaya çıkar.

Dizinizdeki aşınma-eskimenin miktarını değerlendirmek ve

kemik yapılarda başka bir sorun olup olmadığını anlamak için

doktorunuz röntgen grafileri isteyebilir. Menisküs yırtıklarının

tanısını doğrulamak için son yıllarda en güvenilir yöntem diz ekleminin manyetik rezonans görüntülemesidir (MRG). 


MRG’de iç menisküs yırtığı

MRG’nin menisküs yırtıklarını saptamadaki doğruluk oranı,

usulüne uygun çekilir ve deneyimli ellerde değerlendirilirse % 95’in üzerindedir.

Ancak tedaviye karar vermede tek belirleyici MRG değildir.

Bazı olgularda yırtık olmadığı hale yırtık varmış gibi görüntü

elde edilebilir (yalancı pozitif sonuç) ya da tam tersine yırtık

olduğu halde MRG’de saptanamayabilir (yalancı negatif sonuç).

Özellikle daha önceden menisküse yönelik cerrahi tedavi yapılmış ise

hata payı çok artar ve daha ileri tanısal yöntemlere gerek olabilir.

Bu nedenle  tedavinize karar verirken doktorunuz sadece MRG

bulgularını değil, sizin hikaye ve fizik muayene bulgularınızı da göz önüne alır.

 Bazı hallerde bu tanı yöntemlerinin hepsi yetersiz kalabilir.

Bu durumda artroskopi ile tanı doğrulanır. 

Bakınız bu web sitesindeki “Artroskopik cerrahi nedir” bölümü.

Menisküs yırtıklarında tedavi seçenekleri nelerdir?

Gençlerde menisküs yırtıklarının tedavisi çoğunlukla cerrahidir.

Çok nadir görülen ve tam kat olmayan bazı küçük yırtıklar dışında

menisküslerin kendiliğinden iyileşme yeteneği yoktur.

Belirgin yakınmaları olan hastalarda cerrahi müdahale ile

menisküs yırtığı onarılmaya çalışılır, eğer yırtık onarıma uygun değilse yırtık olan kısım çıkartılır.

İleri yaştaki hastalarda menisküs yırtıklarına genellikle dizde artroz

(aşınma, yıpranma, kireçlenme) eşlik eder. Bu durumda sadece menisküs

yırtığına müdahale etmek sorunu tam olarak çözmeyebilir.

Doktorunuz bu durumda ilaç tedavisi ile belirtilerin baskılanmasını,

eklem içi enjeksiyonları, artroskopik cerrahiyi ya da artroskopi ile

birlikte kemik düzeltici ameliyatlardan birine karar verecektir. 

Menisküs onarımı nasıl yapılır?

Dizin uzun dönem sağlığı için çok önemli olan görevlerini yerine

getirmeleri için menisküs yırtıklarında ilk seçenek onarımdır.

Menisküslerin damarlanma özellikleri nedeniyle iyileşme yetenekleri

çok yüksek değildir ve menisküs yırtıklarının kabaca beşte biri tamire uygundur.  

Menisküs tamiri günümüzde artroskopik cerrahi ile yapılmaktadır.

Menisküs onarımı

Doktorunuz yırtığın tamire uygun olduğuna karar verdikten sonra

özel kanüllerden yerleştirilen uzun iğneler ile menisküs yırtığınızı onarabilir.

Yırtık boyunca 3-4 mm arayla menisküsün hem üst hem alt yüzünden dikişler atılır 

İç menisküste yırtık ve dikiş tamiri yapıldıktan sonraki görünümü.


Dış menisküs tamiri için özel dikiş aleti kullanılarak yapılan onarım.

Dikişlerin eklem dışına çıkartılıp bağlandığı yerde ilave küçük bir

kesi yapılmasına gerek vardır. Doktorunuz bazı durumlarda menisküs

tamiri için geliştirilmiş olan özel oklar, çapalar veya vidaları

kullanmayı tercih edebilir. Bu durumda dizinizde ilave bir cerrahi kesiye gerek olmayacaktır. 

Menisküs tamiri için kullanılan oklar ve vidalardan bazıları

Yapılan tamirin sağlamlığı ve eklem içinde yapılan başka girişimler

(ör. Çapraz bağ cerrahisi) olup olmadığına göre ameliyat sonrası dönemde

birkaç hafta koltuk değneği kullanmanız ve çömelmekten kaçınmanız

gerekli olabilir. Spora dönüş 4 hafta ile 4 ay arasında değişen sürelerde olabilir.

Menisküs onarımının başarı oranları yırtığın tipi ve yapılan cerrahinin

şekline göre değişmekle birlikte % 70 ile 95 arasındadır.

 Yapılan tamire rağmen menisküs iyileşmeyebilir veya tekrar yırtılabilir.

Başka bir deyişle, menisküs tamiri yapılan hastaların % 5-30’unda

ikinci bir cerrahi gerekli olabilir. Başarısızlık  oranı yüksek gibi görünmekle birlikte,

menisküsler olmadığında dizde meydana gelecek aşınma göz önüne

alındığında bu risk kabul edilebilir düzeydedir. Yapılan tamir

başarısızlıkla sonuçlanırsa basit bir ameliyatla yırtık olan menisküs parçası çıkartılabilir. 

Menisektomi nedir?


Parsiyel menisektomi

Doktorunuz, menisküs yırtığınızın onarıma uygun olmadığına karar verirse,

yırtık olan menisküs parçası çıkartılır. Bu işleme menisektomi adı verilir.

Bu işlem sırasında sadece yırtık olan kısım çıkartılarak menisküsün

geriye kalan sağlam kısmı korunmaya çalışılır. Buna parsiyel menisektomi adı verilir.

Ne kadar çok menisküs dokusu korunabilirse dizin uzun dönem sağlığı için

o kadar iyi olur. Zira korunan menisküs dokusu kısmen de olsa yük taşımaya devam eder.

Parsiyel menisektominin erken dönem sonuçları çok iyidir.

Ameliyat sonrasında ciddi bir rehabilitasyon programına gerek yoktur.

Sıklıkla evde yapılan egzersizler sonrası birkaç gün yada hafta içinde

normal yaşam ve spora dönmek mümkündür.

15 yıldan uzun süreli takiplerde, parsiyel menisektomi yapılan

hastaların yaklaşık beşte birinde dizde aşınmaya bağlı bulgular ortaya  çıkabilir.

Bu bulgular özellikle dış menisküsü çıkartılan hastalarda,

iç menisküsü çıkartılanlara göre daha şiddetli ortaya çıkar. 

Menisküs nakli nedir?

Sentetik menisküs

Menisküsleri ileri derecede hasar görmüş ve tamamen çıkartılması

gereken hastalarda, dizdeki aşınmanın önüne geçmek için menisküs

dokusun nakli gündeme gelmiştir. Kadavralardan alınan dondurulmuş

menisküs dokuları, hastalık taşınmasını önlemek için testleri yapıldıktan

sonra nakledilebilir. Ülkemizde henüz uygulaması çok sınırlı olan

bu işlemin 10 yıllık takipteki başarısı % 60-80 arasındadır.

Oldukça büyük bir cerrahi işlem gerektiren menisküs nakli ile birlikte

kemiğe yönelik ameliyatlar da gerekli olabilir. Yapılan testlere rağmen,

milyonda üç civarında hastalık taşınması riski vardır.

Başka bir insandan alınan dokular yerine sentetik menisküs dokusunun

üretimi ve nakli konusunda çalışmalar devam etmektedir.

Bugünkü teknoloji ile sadece kısmi menisküs kayıplarında

sentetik menisküs dokuları kullanılabilmektedir.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.